Schimmel en meeldauw in huis: oorzaak, aanpak en welke verf

Een muffe geur, zwarte puntjes in de hoek van de badkamer, een grijze waas achter de kast: schimmel in huis begint klein en uit het zicht. Het is een cosmetisch probleem én een gezondheidsprobleem, en het komt terug zolang de oorzaak blijft. Op deze pagina leest u hoe u meeldauw van schimmel onderscheidt, waar het vandaan komt, wat het met de lucht in huis doet, hoe u het weghaalt en met welke verf u de wand daarna zo afwerkt dat hij geen voedingsbodem meer is.

Meeldauw of schimmel: wat zit er op de muur?

Beide zijn schimmels, het verschil zit in de schade en de snelheid. Meeldauw is het grijs-witte of zwarte laagje op de kitvoegen van de douche, op het badkamerplafond of op de onderrand van een raam met condens. Het zit op het oppervlak, groeit langzaam en is vooral lelijk. Schimmel in de bouwkundige zin dringt in de ondergrond: pleister, behang, hout, de achterkant van een kast. Die groeit sneller, tast het materiaal aan en verspreidt sporen door de lucht. Meeldauw kunt u zelf wegpoetsen; bij schimmel die in de wand zit en groter is dan een halve vierkante meter, hoort een professionele sanering.

Waar schimmel ontstaat

Schimmel heeft drie dingen nodig: vocht, voeding en een gematigde temperatuur, en het liefst weinig licht. Binnenshuis is vocht de beslissende factor. Daarom zit het op dezelfde plekken: de badkamer zonder raam, de keuken boven het fornuis, de slaapkamer met een koude buitenmuur waar 's nachts condens op slaat, de kelder, de zolder onder een slecht geïsoleerd dak. En op plekken waar lucht stilstaat: achter een kast tegen een buitenmuur, onder een kleedje, in het gootsteenkastje, in de onderhoek van een raamkozijn.

De voeding is minder zichtbaar. Behanglijm, stof, huidschilfers, maar ook de verf zelf: een dispersie- of latexverf is een kunststoffilm die vocht vasthoudt op het oppervlak en die schimmel als voedingsbodem kan gebruiken. Een wand die niet kan ademen, blijft langer nat en is dus vaker aan de beurt.

Wat schimmel met de lucht in huis doet

Het gevaar zit niet in de vlek maar in de sporen die eraf komen. Wie er veel van inademt, kan last krijgen van een verstopte neus, geïrriteerde ogen en huid, hoofdpijn, benauwdheid en bij een zwakke weerstand luchtweginfecties. Kinderen, ouderen en mensen met astma of allergieën merken het het eerst.

Voor werkplekken bestaan vuistregels voor hoeveel micro-organismen de lucht mag bevatten, uitgedrukt in kolonievormende eenheden per kubieke meter (KVE/m³). De Nederlandse arbeidshygiëne hanteert al sinds 1989 als bovengrens ongeveer 10.000 KVE/m³ voor het totaal aan bacteriën en schimmels, 500 per afzonderlijke soort en 1.000 voor gram-negatieve bacteriën, omdat resten van die celwanden luchtwegklachten geven. Die getallen zeggen minder dan ze lijken: welke schimmel het is en hoe gevoelig u bent, weegt zwaarder dan het aantal. Maar wie thuis werkt, zit dagelijks in dezelfde lucht als op kantoor, en dezelfde maatstaf mag dus ook thuis gelden.

Schimmel weghalen: eerst de oorzaak

Poetsen zonder de bron aan te pakken is tijdelijk. Zoek eerst waar het vocht vandaan komt: een lekkende leiding of dakgoot, optrekkend vocht uit de fundering, een koudebrug in de buitenmuur, of gewoon te weinig ventilatie bij douchen en koken. Los dat op, laat de wand drogen en verwijder dan pas de schimmel met een middel dat de sporen doodt. Aangetast pleister of behang gaat eraf; een oppervlakkige vlek op een gezonde muur kunt u na het reinigen overschilderen. Bij twijfel over de omvang laat u het beoordelen; schimmel achter een wand zie je niet.

Voorkomen: ventileren en een muur die ademt

Twee dingen houden schimmel weg. Het eerste is luchtvochtigheid: ventileer na douchen en koken, zet kasten een paar centimeter van een buitenmuur en houd slaapkamers niet te koud, want koude wanden trekken condens. Het tweede is het wandoppervlak zelf. Een minerale verf houdt geen vocht vast maar laat het door de wand opnemen en weer afgeven, zodat het oppervlak snel droog is. Silicaatverf is bovendien alkalisch, en in die omgeving groeit schimmel slecht. En omdat de verf uit gesteente bestaat, biedt hij sporen niets om van te leven. KEIM heeft dat laten testen volgens DIN-ISO 846: vier weken bij 24 graden en meer dan 95% luchtvochtigheid, blootgesteld aan diverse schimmelsoorten, zonder schimmelgroei op de proefstukken. Dat werkt zonder fungiciden of andere biociden, wat uitmaakt voor wie er gevoelig voor is.

Welke KEIM verf voor een schimmelgevoelige ruimte

Alle drie zijn minerale verven zonder oplosmiddelen en weekmakers. Voor een vochtige kelder staat de aanpak apart beschreven bij kelder verven; voor de rest van het huis bij binnenmuur verven. Gaat het om een kinderkamer, lees dan ook kinderkamer verven.